Aile hekimliginin gelecegi ne olacak?

mustesar
medimagazin: Saglik Bakanligi Mustesar Yardimcisi Doc. Dr. Turan Buzgan, aile hekimligi uygulamasina yonelik sorularimizi yanitladi.

Ekonomik kriz aile hekimligini geciktirecek

59 ile yayilmasi beklenen aile hekimligi uygulamasi Saglik Bakanliginin tasarruf tedbirleri arasina girdi. Pratisyen hekimlere gore daha yuksek ucret alan aile hekimleri icin butceye uygun bir meblag konulmasi gerekiyor. Fakat bu yil yasanan ekonomik kriz nedeniyle butce tasarruf tedbirleri devreye girdi. Maliye Bakanligi ile yapilan gorusmelerde Bakanlik, bu yil uygulamanin 40 ilde kalmasina karar verdi.

Aile hekimligi sozlesmeli bir uygulama oldugu icin global butceden haric tutuluyor. Global butceye aile hekimliginin de dahil edilmesi icin on anlasma saglandi; gorusmeler suruyor. Onumuzdeki yil Ankara-Istanbul gibi iller haric tutulmak kaydiyla 2010 sonunda tum illerin uygulamaya gecmesi bekleniyor.

Saglik Bakanligi Mustesar Yardimcisi Doc. Dr. Turan Buzgan, aile hekimligi uygulamasina yonelik sorularimizi yanitladi.



4 yil once ilk Duzce’de baslayan aile hekimligi uygulamasi 34 ile yayildi. Bugun, 59 ile ulasmasi beklenen aile hekimliginde Bakanlik calismalarini yavaslatti. Aile hekimliginin askiya alindigi soylenebilir mi?
Bu yil sonuna kadar 59 il planlamistik. Fakat yil sonuna kadar muhtemelen 40 ilde gecmis olabilecegiz. Bazen planlamalarla uygulamalar birbirini tutmayabiliyor. Hazirliklar zaman alabiliyor. Hizmet sunacak tum vatandaslarin bilgilerinin kayit altina alinmasi, ikametlerinin belirlenmesi, vatandaslik numaralarinin alinmasi... gibi unsurlar bir etken. Ama en onemli etkeni soylemek gerekirse, ilk geciste butce kalemlerinde bazi degismeler oluyor. cunku aile hekimleri mevcut pratisyen hekimlerle kiyaslandiginda daha yuksek ucret aliyorlar. Dolayisiyla butceye uygun meblag konulmasi gerekiyor. Bu yil genel finansal kriz ardindan mali kriz yasandigi icin butce tasarruf tedbirleri devreye girdi. Maliye Bakanligi ile yapilan gorusmelerde 40 ilde kalmaya karar verdik.

Aile hekimligi, maliyeti arttiran bir uygulama mi?
Aile hekimligi aslinda maliyeti azaltici bir unsur. Ama ilk etapta aile hekimlerinin aldigi ucretler gecmisle kiyaslaninca daha fazla. SGK ve Maliyenin bize verdikleri bir global butce var. Bu butceyle birlikte birinci ve ikinci basamak problemini cozmus olacagiz. Bir taraf global butce, diger taraf merkez butceden verilen odeneklerle yurudugu zaman is zorlasiyor. Global butceden aldigimiz zaman bu problem cozulecek. Global butce, birinci basamakta saglik ocaklari icin var; aile hekimligi sozlesmeli bir uygulama oldugu icin haric tutuluyor. Global butceye aile hekimliginin de dahil edilmesi gorusmelerimiz devam ediyor. On anlasma saglandi. Boyle giderse, onumuzdeki yil belki Ankara-Istanbul gibi bir iki il haric 2010 sonunda tum illerde aile hekimligi uygulamasina gecmis olacagiz.

Aile hekimligini ekonomik krizin vurdugu soylenebilir mi?
Ekonomik kiriz gecisi geciktirdi. Aslinda aile hekimligi maliyet etkinligi ilk 6 aydan sonra ortaya cikiyor. Fakat aile hekimliginden vazgecme, onu geciktirme gibi bir dusuncemiz yok. 2010 sonunda tum illerde gecmeyi dusunuyoruz, bu yil sonunda da 40 ile ulasacagiz.

Sistemin maliyet azaltici etkileri neler?
Maaslardaki artistan dolayi aile hekimliginin maliyeti arttirdigi dusunuluyor. Birinci basamakta calisan saglik personeli sayisini azaltmis oluyoruz. Kendileri isterlerse yanlarinda sozlesmeli kisiler calistirabiliyorlar. Ama biz sadece 2 kisinin ucretini veriyoruz. Ayrica cari hizmet odenegi diye ortalama 2500 TL civari her aile hekimine ucret oduyoruz. Eleman tasarrufu sozkonusu. Kamu kurumlarini kullanirlarsa aile hekimlerinden kira almaya basliyoruz. Su anda % 95 oraninda kamu kurumlari kullaniliyor. Hicbir saglik kurumunun elektrik, su, isinma, tamir ve diger cari giderlerini karsilamiyoruz. Onlari aile hekimleri, hizmet odeneklerinden kendileri karsiliyor. Uygulamaya gectigimiz illere bakildiginda; tum poliklinikler icinde 1. basamagi kullanma oraninin 2. ve 3. basamaga gore % 37-40’larda oldugunu goruyoruz. Bu da maliyeti azaltan bir unsur. Bir de, aile hekimlerine artik bireyleri emanet ediyoruz. Yani hekim 3500 kisinin saglik probleminden sorumlu oluyor. Hastalik yukumuz uzerine de olumlu etkileri var.

Bakanlik, 2017 yilindan itibaren aile hekimi uzmani olmayanlarin aile hekimligi yapmamasini ongoruyor. Tum hekimler neden uzmanlasacak?
Avrupa Birligi ile uyumumuz sozkonusu oldugu icin oradaki uygulamalar da oyle. Tip fakultesinden mezun bir hekim hemen hekimlik yapamiyor. Aile hekimlerinin gozetiminde bir miktar calisiyor. Belli bir surec icinde uzman olmayan kisilerin aile hekimi olarak calisamamasi gibi bir durum sozkonusu. Mevcut aile hekimlerinin nasil uzman olacagi konusunda da calismalarimiz devam ediyor. En kolay yolu, cok sayida aile hekimi asistani almak, kontenjani arttirmak ve bunu da part-time uzmanlik tarzinda yapmak gibi bir uygulamamiz var. Hekimler calisirken egitim de almis olacaklar. Universitelerin ya da egitim-arastirma hastanelerinin aile hekimligi kliniklerine yetki veriyoruz. Oradaki hocalarin gozetiminde aile hekimi asistanlari ayni zamanda aile hekimligi de yapacaklar. Su an hekim basina ortalama 3500 kisi veriyoruz ama o zaman sayiyi azaltacagiz. cunku egitim de verecekler. Part-time uzmanlikta da boyle olacak. Kendilerine kayitli insanlarin sayilarini biraz azaltarak bu kisilerin uzmanlik egitimi almalarini saglayacagiz.

Sistem neden hala pilot olarak aniliyor?
Kanun pilot kanun olarak cikti. Esas kanun henuz cikmadi. Muhtemelen Meclis acildiktan sonra tasari Meclise gonderilecek. Su anda bir tasari var.

Yasayla gelecek degisiklikler neler?
Aile hekimliginde su anda negatif performansi esas aldik. Belli bir ucret oduyoruz ve aile hekimine diyoruz ki: “Anne, cocuk sagligi, asilama gibi hizmetleri cok iyi sekilde yapmaniz lazim. Eger bunlari iyi bir sekilde yapamazsiniz ucretinizden kesinti yapiyoruz.”
Yeni sistemde pozitif performansa gececegiz. Belli bir ucret odeyecegiz, onun uzerine yapmalari gereken, onem verdigimiz hususlari yaptiklari takdirde de ucretleri artmis olacak. Su an kisi basi bazli odeme yapiyoruz. Kendisine kayitli kronik hastaligi fazla, gebe bebek yasli nufus sayisi fazlaysa odemelerde biraz daha pozitif ayrimcilik yapilacak ve bu tur hastalari kaydeden hekimlere biraz daha fazla ucret odeyecegiz.

Toplum sagligi merkezleriyle (TSM) ilgili degisiklikler var mi?
Bununla ilgili bir yonetmelik hazirligimiz bitme asamasinda. Bunu yayinlayacagiz. TSM’ler, ilk etapta aile hekimliginin golgesinde kaldi biraz belki ama onlari da gelistiriyoruz. Asil kanunda TSM’ler ile ilgili ibare de gecmis olacak; ismen yer alacaklar.

Sevk zinciri hayata gecmedi. Onumuzdeki surecte gecme ihtimali var mi?
Sevk zinciri, sistemin olmazsa olmazi degil. Bircok ulkede boyle bir uygulama yok. Bunu farkli uygulayan ulkelerin basinda Ingiltere geliyor. Bizim sikintimiz, hekim sayisi yetersizligi. Avrupa’da hekim sayisi acisindan en kotu durumda olan ulkeyiz. Buna ragmen hekimleri cok verimli calistiriyoruz ve saglik hizmet sunumu bircok ulkeyle kiyaslandiginda iyi durumda. Yilda 6.5 civarinda kisi hekime basvuruyor. Hekim basina da 50 hasta dusuyor. Bu yuksek bir rakam. Sevk zinciri geldiginde de bunun hekimlerin is yukunu 1. basamakta cok arttirdigini gorduk. Kisinin once aile hekimine degil de hastaneye gitmesi durumunda ucret odemesi modelini getirecegiz. SGK ile gorusmelerimiz devam ediyor. Ilerleyen surecte boyle bir model daha dogru olacak. Ama hekim sayimiz artar, bir hekime 3500 degil de, 1000-1500 kisi verebilirsek o zaman sevk zinciri mantikli hale gelir.

Sevk zincirinin gelmesi durumunda 2. ve 3. basamak saglik kuruluslarinin gelirleri de olumsuz etkilenecekti.
Ilk etapta etkiler ama bu katsayiyla ilgili bir durum. Butce Uygulama Talimati, Saglik Uygulama Tebligindeki katsayilari degistirirsiniz, bu degisir, dengeyi bulur. Ilerleyen yillarda 1. basamagin etkililigini arttirmak, hastanelerdeki yigilmalari azaltmak istiyoruz. Bunun icin surece ihtiyacimiz var. Bununla birlikte vatandasin dogrudan uzman hekime basvuru kulturu var. Aile hekimligine gecilen illerde %40’lik 1. basamak kullanim oranini 6 ay sonra % 52’lere ulastirdik. Bu, surec icinde zaten oluyor.

Aile hekimligi uygulamasi illere gore degisiklik gosteriyor mu?
Sistemin temel kurgusu ayni ama ufak degisiklikler olabiliyor. Bir yerin yaz nufusu artabiliyor; ya da baska bir yerin yasli nufusu cok olabiliyor; evde bakim hizmetini Denizli ili cok guzel uyguluyor ama bazi illerde bu henuz istedigimiz seviyede degil.

Aile hekimligi, hasta icin mi yoksa hekim icin mi daha kolay-kullanisli bir sistem?
Sistem her iki taraf icin de daha kullanisli gorunuyor. Hekimler hekim olduklarini daha fazla hissediyor. 3500 kisinin sorumlulugunu veriyoruz onlara. Saglik ocagi sisteminde de sorunlar vardi ki bunlari ayirdik, TSM’ler bunlarla ilgileniyor. Gonul isterdi ki, 2000 kisiye bir hekim verelim fakat su anda veremiyoruz. Ama su anda hekimlerin sevk zinciri olmadan bu is yuklerini goturebileceklerini biliyoruz. Hastalarin dusunceleri de memnuniyet anketlerine yansiyor zaten.

Aile hekimlerinin devamli sikayet ettigi nobet sorunu duzeltilecek mi?
Aile hekimlerinin mumkun mertebe nobete katilmamalarini istiyoruz. Ama ozellikle kucuk ilcelerde bazi zorunluluklar var. Bazen saat 22-23 gibi bazen haftanin bir gunu nobetler katiyoruz. Ama mumkun oldugunca aile hekimlerinin nobet tutmamalarini istiyoruz. Buyuk olcude de bunu gerceklestiriyoruz. Bazi kucuk ilcelerde sikinti doguyor, cunku nufusu az. Mesela 7 binli nufuslu ilceye 2 aile hekimi vermissiniz, TSM var, bir de hastane var. Hastanede nobet tutulmasi gerekiyor.

Bursa’da aile hekimligine gecilecek. Burada sorunlu alanlar var mi?
Bursa’nin hekim eksigi vardi. Bunu giderdik, gidermeye devam ediyoruz. Planlama cok onemli. cok buyuk sikinti yasayacagimizi dusunmuyoruz.

Buyuk illerde hekimler ve halk sisteme alisabildi mi?
Izmir’de cok iyi alistilar. Adana’da alisma surece devam ediyor. Samsun, Denizli’de vatandas alisti. Biraz daha zamana ihtiyac var. cok az bir nufus aile hekimleriyle baglarini iyi kurmus degil. Bu bir aliskanlik meselesi. Ulke olarak sisteme gecis karari verilmis durumda, bundan geri donus yok.


Tesekkur ederiz.
Kaynak : Medimagazin
Bu İcerik 2476 Defa Okunmustur

Yorum ekle

Yorum yaparken yapıcı olmaya özen gösteriniz. eleştirirken eleştirileceğinizi unutmayınız.


Güvenlik kodu
Yenile

Find us on Facebook
Follow Us