01 Eylül 2010
Cumhur Sinan ÖZDEMİR
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Baş İş Müfettişi -Ankara
csnozdemir@gmail.com
AİLE HEKİMLERİ 1 EYLÜL 2010 TARİHİNDEN İTİBAREN VERGİ MÜKELLEFİ (Mİ?)
5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun[1] uyarınca görevlendirilen aile hekimlerinin temizlik, sekreterlik, şoförlük gibi hizmetler için yanlarında çalıştıracakları hizmet erbabına yapılacak ücret ödemeleri, serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemeler ile işyerine ilişkin kira ödemeleri ve esnaf muaflığından yararlananlardan mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca ne şekilde tevkifat yapılacağı tebliğ ile belirlenmiştir[2].
Aile Hekimi
Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tıp doktoru veya uzman olmayan tıp doktoruna aile hekimi denir.
Aile Sağlığı Elemanı
Aile hekimi ile birlikte hizmet veren hemşire, ebe, sağlık memuru gibi sağlık elemanlarına aile sağlığı elemanı denir.
Yasal Düzenleme ve Tevkifat Uygulaması
5258 sayılı Kanunun 3.maddesinde “Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye yetkilidir…Sözleşme yapılan aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarına, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (

bendine göre belirlenen en yüksek brüt sözleşme ücretinin aile hekimi için (6) katını, aile sağlığı elemanı için (1,5) katını aşmamak üzere tespit edilecek tutar, çalışılan ay sonuçlarının ilgili sağlık idaresine bildiriminden itibaren onbeş gün içerisinde ödenir...” denilmiştir.
Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ve Sözleşme Şartları Hakkında Yönetmelik[3] 17.maddesinde aile hekimlerine yapılan ödemelerin unsurları sayılarak, maddenin (C) bendinde, “Aile sağlığı merkezi giderleri: Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine hizmet verdiği merkezin kira, elektrik, su, yakıt, telefon, internet, bilgi-işlem, temizlik, büro malzemeleri, küçük onarım ve tıbbi sarf malzemeleri gibi giderleri için her ay tavan ücretin %100’ü ödenir” denilmiştir.
Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği[4]:
4.maddesinde; Aile hekiminin, aile sağlığı merkezini yönetmek, birlikte çalıştığı ekibi denetlemek ve hizmet içi eğitimlerini sağlamak, Bakanlıkça yürütülen özel sağlık programlarının gerektirdiği kişiye yönelik sağlık hizmetlerini yürütmekle yükümlü olduğu,
18.maddesinde; Aile hekimleri, sağlık hizmetlerine yardımcı olmak amacıyla ebe, hemşire, sağlık memuru, tıbbi sekreter gibi ilave sağlık hizmetleri personeli ile güvenlik, temizlik, kalorifer, sekretarya vb. hizmetler için ferden veya müştereken personel çalıştırabileceği ya da hizmet satın alınabileceği,
22.maddesinde; Aile sağlığı merkezinde birden çok aile hekimi hizmet veriyor ise, aile hekimlerinin kendi aralarında bir yönetim planı oluşturarak yönetici belirleyeceği ve yönetici ismini müdürlüğe bildireceği,
belirtilmiştir.
Yasal düzenlemeler doğrultusunda aile hekimleri ile aile sağlığı elemanları Sağlık Bakanlığının emir ve talimatları doğrultusunda ücretli olarak çalıştırılmaktadır. Aile hekimliği hizmetlerinin yürütülmesi sırasında yapılacak giderlerin karşılanması ve aile sağlığı merkezinin yönetimine ilişkin yükümlülükte Sağlık Bakanlığınca aile hekimlerine verilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94.maddesinde “Maliye Bakanlığı, vergiye tâbi işlemlere taraf veya aracı olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir ” hükmüne yer verilmiştir.
Bu hüküm ve düzenlemelere göre, Gelir Vergisi Kanunu 94.maddesinde tevkifat yapacaklar arasında sayılmayan aile hekimleri, aile hekimliği hizmetlerinin verilmesiyle ilgili olarak temizlik, sekreterlik, şoförlük gibi hizmetler için yanlarında çalıştıracakları hizmet erbabına yapılacak ücret ödemeleri, serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemeler ile işyerine ilişkin kira ödemeleri ve esnaf muaflığından yararlananlardan mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden tevkifat yapacaklardır.
Birden çok aile hekiminin görev yaptığı aile sağlığı merkezlerinde tevkifat yükümlülüğü yönetici olarak belirlenen aile hekimi tarafından yerine getirilecektir.
Sonuç
1 Eylül 2010 tarihinden itibaren aile hekimleri, aile hekimliği hizmetlerinin verilmesiyle ilgili olarak temizlik, sekreterlik, şoförlük gibi hizmetler için yanlarında çalıştıracakları hizmet erbabına yapılacak ücret ödemeleri, serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemeler ile işyerine ilişkin kira ödemeleri ve esnaf muaflığından yararlananlardan mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden tevkifat yapacaklardır.
Gelir Vergisi Kanunu 94.maddesi gereği yapacakları ödemelerden vergi tevkifatı yapmak zorunda olan aile hekimleri, ilgili vergi dairesinde muhtasar yönünden mükellefiyet kaydı yaptırmaları ve yapmış oldukları tevkifat tutarlarını muhtasar beyanname ile beyan ederek ödemeleri gerekmektedir.
Aile hekimleri tevkifatlara ilişkin muhtasar beyannameleri elektronik ortamda[5] vereceklerdir. Yasal yükümlülüğe uymayanlara, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu mükerrer 355. maddesi uyarınca durumlarına uygun özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
________________________________________
[2] Gelir Vergisi Genel Tebliğ (Seri No 275) 26.08.2010 tarih,27684 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
[3] 12.08.2005 tarih ve 25904 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
[4] 25.05.2010 tarih ve 27591 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
[5] 340 (30.09.2004 tarih ve 25599 sayılı Resmi Gazete) ve 346 (03.03.2005 tarih ve 25744 sayılı Resmi Gazete) Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ