Wednesday, Jan 24th

Last update:04:21:48 AM GMT

You are here:
 

ODTU'nun bulusu felclilere umut

E-posta Yazdır PDF

Sinir dokularinda meydana gelen iyilesemeyen hasarlarda, kok hucrelerin kullanimini iceren ''sinir doku muhendisligi'' calismalarinda onemli basari
Ortadogu Teknik Universitesi (ODTU) arastirmacilari, vucutta yenilenemeyen dokular arasinda bulunan sinir dokularinda meydana gelen iyilesemeyen hasarlarda, kok hucrelerin kullanimini iceren ''sinir doku muhendisligi'' calismalarinda onemli basari gosterdiler.

ODTU Biyolojik Bilimler Bolumu Ogretim Uyesi Prof. Dr. Vasif Hasirci baskanligindaki ekip, kok hucreleri farklilastirarak elde edilen sinir hucrelerini ''fotolitografi'' ve ''elektroegirme'' yontemlerini kullanarak organize doku olmaya elverisli bir bicimde yonlendirmeyi basardi.

Sinir sistemi hasarlari icin onem tasiyan calismanin bundan sonraki asamasinda soz konusu sinir hucrelerinin olusturdugu 3 boyutlu yapi, tavsanlar uzerinde denenecek.

AA muhabirine bilgi veren Prof. Dr. Hasirci, gunluk hayatta rastlanan kazalarda sinir sisteminin alabilecegi mekanik, isil ya da kimyasal darbelerin merkezi ya da periferal sinir sisteminde tedavi edilemez hasarlara yol acabilecegini bildirdi.

Bu gibi durumlarin sonucunda, pek cok insanin yasam kalitesini etkileyen istemli hareket, hafiza, konusma gibi yeteneklerini kaybedebildigini aktaran Hasirci, bunlar arasinda bulunan omurilik yaralanmasinin hasar boyutu ve derecesine gore kendiliginden iyilesmesi mumkun olmayan bozukluklara neden oldugunu belirtti.

Hasirci, Turkiye'de omurilik yaralanmalarinin sikligina ait saglikli istatistiksel verilerin bulunmadigini, ancak yayinlanan cok merkezli bir calismada 1992 yilinda travmatik omurilik yaralanmasi gorulen hasta sayisinin 581 ve hastaligin yillik gorulme sikliginin ise milyonda 12,7 olarak bildirildigini aktardi.

ABD'nin National Spinal Cord Injury Statistical Center tarafindan 2005'de yayinlanan verilerin, ABD'de her yil 10 bin yeni vakaya rastlandigini gosterdigini anlatan Hasirci, verilere gore bu hastalarin ortalama hastane masraflarinin 95 bin dolar, ayrica iyilesme ve rehabilitasyondan sonra ortalama yillik masraflarinin da yaklasik 14 bin dolar oldugunu kaydetti. Hasirci, bu verilerin isiginda yirmi bes yasindaki bir hastanin yasam boyu ortalama saglik giderlerinin, 620 bin–2 milyon 800 bin dolar arasinda degistigini soyledi.

Merkezi sinir sistemi hasarlarinin yani sira, periferal sinir sisteminde de travma sonucu olusan hasarlarin oldukca yaygin olduguna isaret eden Hasirci, ABD'de periferal sinir sisteminde meydana gelen travmalar sonucunda her yil 50 binden fazla norolojik cerrahi islem uygulandigini dile getirdi.

-SINIR SISTEMININ YENILENMESI-

Prof. Dr. Vasif Hasirci, merkezi sinir sisteminde, hucrelerin cogalamamasindan dolayi dokunun kendini yenilemedigini, periferal sinir sisteminde ise ancak bir santimetreden daha kisa olan sinir kopmalarinda sinir uclarini dikerek birlestirmenin mumkun oldugunu ifade etti.

Periferal sinir dokusundaki hasarlarda dokunun yenilenmesinin mumkun olmadigini kaydeden Hasirci, bu durumda yapilan uygulamalarla ilgili su bilgileri verdi:

''Bu eksiklik, otolog sinir grefti ismi verilen ve hastanin vucudundaki baska bir bolgeden alinan saglikli bir sinir dokusuyla yapilan aktarimla tedavi edilmekte ya da biyolojik veya sentetik malzemelerden yapilan bir sinir kilifi ile zarar gormus bolge kendiliginden iyilesmeye dogru yonlendirilmeye calisilmaktadir.

Su gunlerde ABD Gida ve Ilac Yonetimi (FDA) tarafindan onaylanan biyolojik kaynakli cesitli sinir yapilari 3 santimetreden kisa sinir bosluklarini doldurmakta kopru ya da kilif olarak kullanilabilmektedir.''

Hasirci, otolog sinir dokusunun yeterli olmamasi ve kullanilmakta olan yapay sinir yapilarinin uzun sinir bosluklarini doldurmada basarisiz kalmasinin ve doku rejenerasyonunu saglayamamasinin, yeni bir yaklasim olan ''sinir doku muhendisligi'' alanindaki calismalari hizlandirdigini kaydetti.

-SINIR KAYIPLARI IcIN BUYUK ADIM-

Hasirci, ODTU laboratuvarlarinda yuruttukleri hasar gormus veya fonksiyonlarini kaybetmis doku ve organlarin, hucre iceren biyomateryallerin tasarimlari ve implante edilmeleri ile yenilenmesini veya islevlerini yerine getirmelerine yardimi amaclayan doku muhendisligi calismalari kapsaminda yapay kemik, kikirdak ve yapay kalp kasinin yani sira yapay sinir dokusu uretimi calismalari yuruttuklerini anlatti.

Hucrelerin ''hucre disi matriks'' uzerinde tutunup yasadiklarini dile getiren Hasirci, ''Sinir doku muhendisligi calismalarinda da hucrelerin dogal dokudaki gibi yapilanmalarini saglamak amaciyla uc boyutlu gozenekli, lifsi ya da uzerinde kanallar olan zarlar kullanilmakta. Bu yapilar hucrelerin yasamsal fonksiyonlarini dogal ortamdakine benzer bicimde olmalarini saglamayi hedeflemektedir'' bilgisini verdi.

Hasirci, laboratuvar ortaminda yapay sinir dokusu calismalarinda dogal sinir dokusunu taklit edecek boyutta lifler ve mikro-desenli polimerik zarlardan olusan hucre tasiyicilari kullanarak hucrelerin yonlenmesini saglayip, sinir kopmalarinda olusan boslugu doldurabilecek bir doku olusturma calismasi yuruttuklerini kaydetti.

Hucre kaynagi olarak mezensimal ve sinir kok hucrelerinin alinip sinir hucresine farklilastirildigini bildiren Hasirci, elde edilen sonuclarin topografik ipuclarinin yardimiyla hucrelerin polimerik desenli filmler ve liflerde cogalip, iyi bir sekilde organize olup yonlenebildigini gosterdigini belirtti.

Sinir dokusu olusturma calismalarinin doktora ogrencisi Deniz Yucel'in, Ocak 2009'da doktora tezini tamamlamasiyla onemli asamalar kaydettiginin altini cizen Hasirci, urettikleri prototip yapinin biyolojik ortamda davranisini sinayabilmek icin tavsanlar uzerinde deneme calismalarini baslatacaklarini sozlerine ekledi.

Kaynak :AA, haberturk.com
 

Yorum ekle

Yorum yaparken yapıcı olmaya özen gösteriniz. eleştirirken eleştirileceğinizi unutmayınız.


Güvenlik kodu
Yenile