Monday, Jul 16th

Last update:05:16:51 AM GMT

You are here:
 

AHEF Bakanlik Gorusmesi

E-posta Yazdır PDF

AHEF Yonetim Kurulunun  29 – 31 Mart 2009 tarihleri arasinda Ankara’da yaptigi toplanti ve calisma sonrasi hazirladigi talep ve onerileri
AILE HEKIMLIgI UYGULAMASINA YONELIK TEMEL HUKUKI SORUNLAR VE  cOZUM ONERILERI AHEF
MART - 2009 

GIRIS
Bu calismada, yakin bir gecmisi bulunan aile hekimliginin pilot uygulamalarinda en cok karsilasan sorunlar MART 2009 tarihi itibariyle yururlukte bulunan mevzuat cercevesinde tespit edilmeye calisilmis; tespit edilen sorunlarin hukuki degerlendirilmesi yapilmis ve bu sorunlarin cozumune katki saglayacak aciklama ve onerilerde bulunulmustur.
Aile Hekimligine ait temel sorunlar, on ana baslik altinda ele alinmistir. calismada, Aile hekimliginin agir is yukune ragmen nobet tutmaya mecbur birakilmasi, onemli bir kamu hizmetini ifa ettikleri halde bir ticari kurulus gibi gorulerek, damga vergisi acisindan agir vergi yuku altina sokulmasi, bunlarla kira sozlesmesinin kurulmasina bagli olarak gider ve kira bedelinde ortaya cikan sikintilar; yine tabela ve ilan vergisi acisindan ticari faaliyet erbabi gibi dusunulmesi incelemeye deger bulunmustur. Aile hekiminin, idare ile yaptigi ve suresi bir yillik olan sozlesmenin sona ermesinde, bir yillik surenin gecmesinin yeterli olup olmadigi, surenin sona ermesi durumunda; idarenin yeniden aile hekimleri ile sozlesme yapmak zorunda olup olmadigi, olasi bir disiplin sorusturmasinda aile hekimlerinin kim tarafindan nasil ve hangi mevzuata gore sorusturmaya tabii tutulacagi, yogun is temposunun geregi olarak saglik personeli yaninda temizlik, sekreterlik gibi hizmetler icin personel calistirip calistiramayacagi, sicil ve terfi durumlarinin nasil olacagi ayrintili bir sekilde incelenmistir. Ayrica  izine ayrilmalari durumunda yerlerine baskasini vekalet ile tayin edip edemeyecegi, performanslarindaki kesintiler; bu kesintiler icin getirilen kriterlerin uygun olup olmadigi ve son olarak da aile hekimlerince, ozellikle de takip ettigi hastalarinin vefati durumunda defin belgesini duzenlemelerinin mumkun ve uygun olup olmadigi uzerinde durulmustur.

I- AILE HEKIMLERI HAKKINDA YURURLUKTE BULUNAN MEVZUAT
Ulkemizde pilot uygulamalarla baslayan Aile Hekimligi ile ilgili sorunlar ortaya ciktikca, mevzuattaki eksiklikler de dahil olmak uzere sikintilarin giderilmesi noktasinda cozum yollari aranacak ve bulunacaktir. Hukuki eksiklikler de “hukuk sosyal olaylari takip eder” dusuncesi geregi, dogan ihtiyaca binaen konulacak kurallarla giderilecektir. Dolayisiyla sosyal olay ve olgularin birer parcasi olarak nitelendirilebilecek sorunlar gorulmeden konulan kurallarda eksikliler olacaktir. Aile Hekimligi muessesinde de durum biraz boyledir. Bazi noktalar tahmin edilse bile, uygulamada ne tur sorunlarin ortaya cikacagi bilinmeden getirilen kanun ve yonetmeliklerde eksiklikler bulunmaktadir. Bu eksikliklerin uygulamadaki sorunlarla paralel cozumu gerekir ve bu yapilirken de sorunun birinci dereceden tarafi ve muhatabi olan hekimlerin sesine kulak verilmelidir. Aksi halde getirilecek cozumler yetersiz kalacaktir.
Aile Hekimligi ile ilgili temel duzenleme, 24.11.2004 tarih ve 5258 sayili “AILE HEKIMLIgI PILOT UYGULAMASI HAKKINDA KANUN” ve bu kanunun 8. maddesine dayali cikarilan yonetmeliklerdir. Bu yonetmeliklerin en onemlileri, “AILE HEKIMLIgI PILOT UYGULAMASI HAKKINDA YONETMELIK” (bundan boyle yonetmelik I olarak ifade edilecektir) ile “AILE HEKIMLIgI PILOT UYGULAMASI KAPSAMINDA SAgLIK BAKANLIgINCA cALISTIRILACAK PERSONELE YAPILACAK ODEMELER VE SOZLESME SARTLARI HAKKINDA YONETMELIK” (bundan boyle yonetmelik II olarak ifade edilecektir)tir. Bunlara ek olarak da “AILE HEKIMLIgININ PILOT UYGULANDIgI ILLERDE TOPLUM SAgLIgI MERKEZLERI KURULMASI VE cALISTIRILMASINA DAIR YONERGE” de belirtilebilir.
Yukaridaki mevzuat incelendiginde Kanunun 10 maddeden ibaret oldugu, personelin statusu ve mali haklarinin duzenleyen 3. madde bir tarafa birakilirsa, diger maddelerin konuyla ilgili cok genel hukumler oldugu ve ayrintilarin 8. maddeye dayali cikarilacak yonetmeliklere birakildigi gorulmektedir.
Aile hekimlerine yonelik bu iki Yonetmelik temel duzenleme olarak karsimizda durmaktadir.
 

II- MEVZUAT VE UYGULAMADAKI SORUNLAR ILE cOZUMUNE ILISKIN ONERILER
1-      AILE HEKIMLERINE NOBET TUTTURULMASI
Pilot uygulama yapilan illerde; aile hekimleri normal mesaileri disinda ;
-Hastane acil servislerinde,
-112 acil istasyonlarinda,
-Il idarelerince belirlenmis aile sagligi merkezlerinde,
-Adli tabipliklerde,
-Kendi aile sagligi merkezlerinde,
“hizmetin devamliligi adina” oldugu iddiasiyla diger yonetmeliklerde belirlenen nobet tutma kriterlerine de bagimli kalmaksizin butunuyle veya kismen aile hekimlerine nobet tutturulmakta ve mesai disi calisma zaruretleri dogurulmaktadir.(Il ornekleri icin bakiniz Ek-1)
 1. basamak saglik hizmetleri Aile Sagligi Hizmetleri ve Toplum Sagligi Hizmetleri olarak ikiye ayrilmistir ve mevzuatta gorevleri tek tek belirlenmistir. Ancak personel yetersizligi ( toplum sagligi merkezlerine gorevlendirilecek personel yetersizligi) ve mevzuattaki iki ucu acik yahut muglak kelimeler nedeniyle ozellikle ilce ve beldelerde hizmet veren aile hekimlerine hastane acil servisinde ve 112 istasyonlarinda acil nobeti, kendi aile sagligi merkezlerinde veya bir baska merkezde enjeksiyon, pansuman ve poliklinik hizmetleri icin mesai disi nobetler, olum muayenesi, olay yerinde tespit ve otopsiler yaptirilan adli nobetler tutturulmaktadir. Aile hekiminin is yukunu arttiran, hizmet kalitesini azaltan, hastalariyla diyalogunu gererek sikintiya sokan, fiziksel ve ruhsal dinlenmesine engel olan bu uygulamalarin yerel talimatnamelerle kolayca yaptirilabilir olmasi ve bakanligin yorumsuz kalmasi karsisinda aile hekimi cikar yol bulamamaktadir.
       Konunun hukuki analizi;
            Kanuna gore aile hekimlerinin statusu, sozlesmeli personeldir. Kanun, aile hekimlerinin aile hekimi olarak calismalari yaninda; ayrica toplum saglik merkezlerinde nobet tutacaklari hakkinda bir duzenlemeye yer vermemistir. Ancak, Yonetmelik II’ nin 17. maddesinde aile hekimligi uygulamasinda, sozlesmeyle calistirilan veya aile hekimligi uygulamalari icin gorevlendirilen aile hekimlerine her ay yapilacak odemelerin hangi unsurlardan olusacagi duzenlenmekte ve maddenin A kisminda da sozlesmeyle calistirilan aile hekimlerine yapilacak odemelerin hesaplanmasinda, nobet, acil yardim hizmetleri, olaganustu durumlarda yapacaklari hizmetler, toplum sagligi ve benzeri hizmetler icinkisi sayisi olcut alinmaktadir.
Soz konusu Yonetmelik cercevesinde, olaganustu durumlarda, toplum sagligi ve benzeri hizmetlerde aile hekimlerine nobet tutturulmasi ve acil yardim hizmetlerinde calistirilmasi mumkundur. Yonetmeligin bu duzenlemesi ile Kanun, konu hakkinda hicbir duzenleme getirmedigi icin, normlar hiyerarsisi ilkesi geregi catismaktadir. Daha acik bir ifadeyle, burada Kanun ile Yonetmelik II hukmu arasinda bir catisma vardir.
Hukukta NORMLAR HIYERARSISI diye adlandirilan bir ilke vardir. Bu ilkeye gore alt sirada yer alan bir hukuk kurali, ustte yer alan kuralina aykirilik olusturamaz. Konumuz acisindan ilkeyi ortaya koymak gerekirse, bir yonerge yonetmelige, yonetmelik de kanuna aykiri duzenleme ihtiva edemez ve ancak alt kural ust kuralda ongorulen hususlara ayrintili aciklamalar getirebilir. Oysa Aile Hekimligi ile ilgili yonetmeliklere bakildiginda, kanunda yer almayan hususlarin yer aldigi gorulmektedir. Bunun yaninda bircok noktanin da eksik birakildigi asik

Yorum ekle

Yorum yaparken yapıcı olmaya özen gösteriniz. eleştirirken eleştirileceğinizi unutmayınız.


Güvenlik kodu
Yenile