Tuesday, Dec 12th

Last update:04:21:48 AM GMT

Headlines:
You are here:
 

Aile Hekimliği Dünyada Gelişimi

E-posta Yazdır PDF

Bilimsel ve teknolojik gelismelerin tip dunyasina yansimasiyla birlikte, yeni buluslarin, bilimsel gelismelerin, katlanarak artan bilginin neticesinde tipta yeni uzmanlik alanlari gorulmustur. Aile hekimine olan gereksinim ilk kez 1923 yilinda Francis Peabody tarafindan gundeme getirilmis ve Francis Peabody, tip bilimlerinde olusan asiri uzmanlasma sonucu hastalarin ortada kaldigini ve kapsamli ve kisisel saglik hizmeti veren bir uzmanlik dalinin gerekliligini vurgulamistir. Peabody'nin bu aciklamasi erken yapilmis bir aciklamaydi. Toplum ve tibbi cevreler boyle bir cagriya henuz hazir degildiler. Bu nedenle bu cagri ne toplumdan ne de tip dunyasindan ilgi gormustur. Kapsamli ve kisisel hizmet verebilecek aile hekimliginin gelismesi ve yayginlasmasi 1950'lerde baslamistir. Ingiltere'de genel pratisyenligi gelistirmek, standartlarini yukseltmek ve genel pratisyenlerin sesi olmak amaciyla 1952 yilinda College of General Practitioners (Genel Pratisyenler Kolejin) kurulmustur. Ancak genel pratisyenlik yada aile hekimliginin, Ingiltere'de, ayri bir uzmanlik dali olarak taninmasi 1965 yilinda oldu.

1966 yilinda American Medical Association (Amerikan Tip Birligi) tarafindan Milis Raporu ve Willard Raporu olarak bilinen iki raporun yayinlanmasi sonucu birincil bakim konusunda calisan, yeni bir uzmanlik dali olan "Aile hekimligi" taninmistir 1969 da "Amerikan Aile Hekimligi Board" u (ABFP) olustu ve aile hekimligi uzmanligi dogmus oldu.

1978 yilinda yapilan Alma Ata Konferansi'nin cok onemli sonuclarindan birisi de dunya ulkelerine cagdas tip anlayisinin bir sonucu olarak "2000 Yilinda Herkese Saglik" basligi altinda toplanan bir kisim hedefler ve stratejiler ve hedefler gosterilmis olmasidir. Ozellikle birinci basamak saglik hizmet sunumunun kendine ozgu bilgi ve kosullar icerdigi ve bunun uzmanlasmis hekimlerce verilmesi gerektiginin vurgulanmasiyla tum dunyada bu konuda calismalar baslatilmis ve ulkeler saglik sistem ve politikalarini bu gorus dogrultusunda yeniden gozden gecirmislerdir. WHO ve WONCA temsilcilerinin ortak imzalari ile yayinlanan giris bolumunde:

"Kapsamli, surekli, koordine edilen ve kisiye ozel bir saglik hizmeti verilmesinin saglanmasinda ozellikle Aile Hekimleri cok onemli bir konuma sahiptir. Birinci basamak saglik hizmetinin diger calisanlari yaninda onlarin rolu, saglik alaninda kaynaklarin optimal bicimde degerlendirilebilmesi icin cok onemli gorulmektedir. Bireysel ve toplumsal saglik hizmetlerinin koordinasyonunu gelistirmeleri durumunda, gelecegin saglik sistemleri icinde rolleri daha da belirgin olacaktir" sozlerine yer verilmekte, ozet bolumunde ise su ifade yer almaktadir:

"Insanlarin ihtiyaclarini karsilamak icin, saglik hizmet sisteminde, tip mesleginde, tip fakultelerinde ve diger egitim kuruluslarinda koklu degisiklikler yapilmalidir. Aile Hekimi saglik hizmet sistemlerinde kaliteye, maliyet etkinligine ve adillige ulasilmasinda merkezi role sahip olmalidir. Bu sorumlulugu yerine getirebilmek icin Aile Hekimi, hasta bakiminda yetkin olmali, bireysel ve toplumsal saglik hizmetini bir butun halinde ele almalidir. Bu amac dogrultusunda Dunya Saglik Orgutu (WHO) ve Dunya Aile Hekimleri Orgutu (WONCA) tarihi bir isbirligi gerceklestirmektedir."(WHO-WONCA 1994 Konferansi, Aile Hekiminin Katkisi, Kanada, Giris ve sayfa 3).

Ayni dokumanda, "Toplumun Gereksinimlerini Gozeten Bir Saglik Hizmeti ve Tip Egitim Sistemi Olusturmak Icin Oneriler" bolumunde:Aile hekimligi bir uzmanlik dali olarak taninmali ve calismali,Aile hekimligi uzmanlik disiplini her tip fakultesinde ogretilmeli ve aile hekimi/dal uzmani dengesi kurulmali,her ulkede Aile hekimligi mezuniyet sonrasi uzmanlik egitimi verilmelidir seklinde ana maddeler yer almistir. Avrupa Toplulugu 1 Ocak 1995'te yururluge giren bir kararla birinci basamak saglik hizmetlerinde calisacak hekimlerin fakulte sonrasi en az 2 yil egitim almasini zorunlu kilmis, 1 Ocak 1996'da ise egitim suresi 3 yila cikarilmistir. Gunumuzde uygulamada ve adlandirmada farkliliklar olsa da dunya ulkelerinin bir cogunda Aile Hekimligi birinci basamak saglik hizmetlerinin temelini olusturmaktadir.